Nowele Sienkiewicza

Nowele Sienkiewicza




Autor: Henryk Sienkiewicz


Tytuł: Bartek zwycięzca.
Epoka: pozytywizm.
Data powstania: 1882.
Rodzaj literacki: epika.
Gatunek literacki: nowela o wymowie politycznej i patriotycznej.
Czas akcji: wiek XIX: czas wojny prusko – francuskiej (lipiec 1870 – maj 1871).
Miejsce akcji: Wielkopolska, wieś Pognębin; działania wojenne na terenie Francji.
Problematyka: Pisarz, na przykładzie Bartka Słowika, nakreślił studium charakteru polskiego chłopa – niemądrego, nieoświeconego, zacofanego, pozbawionego świadomości politycznej. W tym kontekście tytułowy bohater jako jednostka niewykształcona, zagubiona w rzeczywistości, naiwna staje się łatwym celem dla realizatorów obcej – zaborczej polityki.
Główni bohaterowie: Bartek Słowik, Magda Słowikowa, Wojtek – gospodarz z Pognębina, pan Józef Jarzyński - dziedzic z Pognębina, pani Maria Jarzyńska – bogata dama, małżonka Jarzyńskiego, Just – kolonista niemiecki osiadły w Pognębinie, Boege – niemiecki nauczyciel; Franek – syn Bartka; inni: polscy (wielkopolscy) chłopi, koloniści i dowódcy niemieccy, wojska prusko – francuskie.


Tytuł: Janko Muzykant.
Epoka: pozytywizm.
Data powstania: 1879 rok.
Rodzaj literacki: epika.
Gatunek literacki: nowela (nowela biograficzna).
Czas akcji: XIX wiek - czasy współczesne Sienkiewiczowi, czas w noweli – lato.
Miejsce akcji: wieś, sezon lata.
Problematyka: kwestia wychowywania i kształcenia warstw najuboższych; problem zaniedbań na wsi – marnowanie się talentów; problematyka dziecięca.
Główni bohaterowie: dziesięcioletni chłopiec - Janko Muzykant.


Tytuł: Latarnik (Opowiadanie to osnute jest na wypadku rzeczywistym, o którym w swoim czasie pisał J. Horain w jednej ze swoich korespondencyj z Ameryki.)
Epoka: pozytywizm.
Data powstania: 1880 rok.
Rodzaj literacki: epika.
Gatunek literacki: nowela (nowela biograficzna).
Czas akcji: lata siedemdziesiąte XIX wieku.
Miejsce akcji: Miejscem akcji jest niewielka wysepka położona niedaleko portu Aspinwall u wejścia do Kanału Panamskiego (Aspinwall - miasto w stanie Iowa, USA).
Problematyka: utwór o wymowie patriotycznej, problematyka emigracji; miniaturowa parabola ludzkiego losu; studium starości.
Główni bohaterowie: Skawiński – stary żołnierz – emigrant (Polak); czołowa postać noweli, ponadto: Mr. Izaak Falconbridge – amerykański konsul rezydujący w Panamie, Johns – człowiek dostarczający żywność na wyspę.


Tytuł: Sachem.
Epoka: pozytywizm.
Data powstania: 1883 rok.
Rodzaj literacki: epika.
Gatunek literacki: nowela zaliczana do cyklu nowel amerykańskich.
Czas akcji: Przypuszczalny czas zdarzeń to połowa XIX wieku (czasy ucisku Indian). Akcja rozgrywa się w ciągu jednego dnia, właściwie jest to wieczór „Godzina ósma wieczór. Noc cudna, pogodna, gwiaździsta.”
Miejsce akcji: Miejscem akcji jest miasto Antylopa w stanie Teksas, położone w widłach rzeki Antylopy. Antylopa powstała ma zgliszczach indiańskiej osady, Chiavatty - stolicy Czarnych Wężów.
Problematyka: utwór o wymowie patriotycznej. Losy uciskanych Indian, eksterminacja plemienia Czarnych Wężów oraz dzieje tytułowego Sachema posłużyły autorowi jako metafora losów Polaków żyjących pod zaborami. „Sachem” miał ostrzegać przed konsekwencjami wynarodowienia.
Główni bohaterowie: Czerwony Sęp – tytułowy Sachem, Hon. M. Dean – dyrektor cyrku; bohater zbiorowy: mieszkańcy Antylopy – niemieccy koloniści.


Tytuł: Szkice węglem pełny tytuł: Szkice węglem, czyli epopeja pod tytułem: Co się działo w Baraniej Głowie.
Epoka: pozytywizm.
Data powstania: lato 1876 roku, podczas pobytu w Stanach Zjednoczonych (Kalifornia).
Rodzaj literacki: epika.
Gatunek literacki: nowela (nowela o wymowie społeczno – politycznej).
Czas akcji: II połowa XIX wieku – czasy współczesne Sienkiewiczowi.
Miejsce akcji: fikcyjna miejscowość – Barania Głowa - wieś w powiecie osłowickim, oddalona od Osłowic o „opętane” trzy mile; karykatura i jednocześnie metafora innych prowincjonalnych miejscowości.
Problematyka: tematyka ludowa: krytyka stosunków społecznych; Sienkiewicz w wystąpił przeciwko „zasadzie nieinterwencji” stosowanej przez szlachtę, ukazał zgubne skutki decyzji samorządów lokalnych oraz samowolę urzędników. Eksponując bezradność i krzywdę chłopa, obciążył winą „warstwy wyższe”: inteligencję, duchowieństwo, ziemiaństwo, które dzięki „zasadzie nieinterwencji” mogły pozostawać bierne wobec niesprawiedliwości i zła.
Główni bohaterowie: Wawrzon Rzepa, Maria Rzepowa, pisarz gminny Zołzikiewicz, wójt Franciszek Burak, dziedzic - pan Skorabiewski, panna Jadwiga – córka Skorabiewskiego, Wiktor – kuzyn Skorabiewskich, ławnik Gomuła, karczmarz Szmul, Herszek z Wrzeciądzy, pan Floss, ksiądz Ulanowski, ksiądz Czyżyk, Wach Rechnio i Baśka Żabianka, naczelnik powiatu w Osłowicach; urzędnicy; pijany chłop, społeczność wiejska Baraniej Głowy.


Tytuł: Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela.
Epoka: pozytywizm.
Data powstania i publikacji: Utwór powstał około 1879 roku w Wenecji. Po raz pierwszy opublikowała go „Gazeta Lwowska” pod tytułem Z pamiętnika poznańskiego korepetytora; druga publikacja – rok 1879, czasopismo „Niwa”, tytuł Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela.
Rodzaj literacki: epika.
Gatunek literacki: nowela (nowela biograficzna o wymowie patriotycznej).
Czas akcji: lata osiemdziesiąte XIX wiek - czasy współczesne Sienkiewiczowi; Czas akcji obejmuje niecały jeden semestr nauki szkolnej – do świąt Bożego Narodzenia.
Miejsce akcji: Miejscem akcji jest duże miasto przynależące do zaboru pruskiego, najprawdopodobniej Poznań.
Problematyka: W niewielkiej noweli opisującej dzieje jedenastoletniego Michasia Sienkiewicz zademonstrował metody kształcenia w szkole pruskiej, ukazał ich bezwzględność i cel - próbę germanizacji polskiego społeczeństwa; zobrazował sytuację polskich dzieci uczęszczających do niemieckich szkół – dyskryminację, publiczne nagany i kary, kpiny z polskiej tradycji i obyczajów; przedstawił dramat młodego pokolenia w okresie zaborów.
Główni bohaterowie: jedenastoletni Michaś, jego nauczyciel – pan Wawrzynkiewicz – narrator noweli, matka Michasia – pani Maria.

Artykuły opracowania


„Bartek Zwycięzca” – streszczenie szczegółowe
Nowelistyka Henryka Sienkiewicza
„Janko Muzykant” – streszczenie szczegółowe
Charakterystyka Michasia
„Sachem” – streszczenie szczegółowe
Charakterystyka Skawińskiego – „Odyseusza – emigranta”
„Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela” – streszczenie szczegółowe
„Latarnik” – streszczenie szczegółowe
Charakterystyka Janka Muzykanta
„Szkice węglem” – streszczenie szczegółowe
Henryk Sienkiewicz - biografia
Charakterystyka Bartka Słowika
Charakterystyka Sachema
Czas i miejsce akcji „Bartka Zwycięzcy”
Czas i miejsce akcji noweli „Sachem”
Czas i miejsce akcji „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Czas i miejsce akcji „Latarnika”
Geneza „Latarnika”
Czas i miejsce akcji noweli „Szkice węglem”
Czas i miejsce akcji „Janka Muzykanta”
Geneza „Bartka Zwycięzcy”
Wyjaśnienie tytułu „Sachem”
Geneza noweli „Sachem”
Skawiński - dzieje głównego bohatera
Charakterystyka Wawrzona Rzepy
Charakterystyka Marii Rzepowej
Charakterystyka Zołzikiewicza
Problematyka „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Geneza „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Problematyka „Szkiców węglem”
Twórczość Sienkiewicza
Geneza „Szkiców węglem”
Kalendarium życia Henryka Sienkiewicza
Problematyka „Janka Muzykanta”
Geneza „Janka Muzykanta”
Problematyka „Bartka Zwycięzcy”
Interpretacja tytułu – „Bartek Zwycięzca”
Konstrukcja noweli „Sachem”
Narracja w noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Kompozycja i styl noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Wyjaśnienie tytułu „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Problematyka „Latarnika”
Wyjaśnienie tytułu noweli „Latarnik”
Narracja i styl w noweli „Szkice węglem”
Konstrukcja „Szkiców węglem”
Interpretacja tytułu – „Szkice węglem”
Kompozycja „Janka Muzykanta”
Znaczenie tytułu noweli „Janko Muzykant”
Narracja i styl w noweli „Bartek Zwycięzca”
Kompozycja „Bartka Zwycięzcy”
Plan zdarzeń noweli „Sachem”
Charakterystyka pozostałych bohaterów noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Plan wydarzeń noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Pozostali bohaterowie „Szkiców węglem”
Plan wydarzeń „Latarnika”
Konstrukcja i narracja „Latarnika”
Narracja i styl w „Janku Muzykancie”
O Sienkiewiczu powiedzieli...
Plan wydarzeń „Janka Muzykanta”
Charakterystyka pozostałych bohaterów „Bartka Zwycięzcy”
Plan wydarzeń „Bartka Zwycięzcy”
Pozostali bohaterowie noweli „Sachem”
Motywy literackie w noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Motywy literackie w „Latarniku”
Motywy literackie w noweli „Szkice węglem”
Plan wydarzeń noweli „Szkice węglem”
Motywy literackie w „Janku Muzykancie”
Motywy literackie w noweli „Bartek Zwycięzca”
Motywy literackie w „Sachemie”
Ekranizacja „Szkiców węglem”
Sienkiewicz - ciekawostki
Ekranizacja „Janka Muzykanta”
Najważniejsze cytaty z noweli „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”
Najważniejsze cytaty z noweli „Szkice węglem”
Najważniejsze cytaty z „Latarnika”
Najważniejsze cytaty z „Janka Muzykanta”
Najważniejsze cytaty z noweli „Bartek Zwycięzca”
Najważniejsze cytaty noweli „Sachem”
Bibliografia
Nowela jako gatunek. Wyznaczniki